SKEPTISISME DAVID HUME DAN KEPASTIAN ILMU DALAM ISLAM
DOI:
https://doi.org/10.61166/ahnaf.v3i2.48Keywords:
Skepticism, David Hume, Islam, Philosophy, EpistemologyAbstract
Skeptisisme merupakan salah satu aliran penting dalam falsafah Barat moden yang mempersoalkan kemampuan manusia mencapai kepastian ilmu dan kebenaran mutlak. David Hume sebagai tokoh utama skeptisisme empirisisme telah menegaskan bahawa pengetahuan manusia hanya terbatas kepada pengalaman deria, sekali gus menolak kepastian hubungan sebab-akibat dan mempertikaikan kemampuan akal mencapai hakikat realiti secara mutlak. Keadaan ini menimbulkan masalah kajian apabila skeptisisme moden membuka ruang kepada relativisme, sekularisme dan keraguan terhadap agama dan kebenaran wahyu dalam masyarakat kontemporari. Oleh itu, kajian ini bertujuan untuk menganalisis pemikiran skeptisisme David Hume berkaitan kepastian ilmu dan menilai konsep keyakinan ilmu (yaqin) dalam epistemologi Islam sebagai respons terhadap skeptisisme Barat. Kajian ini menggunakan pendekatan kualitatif berbentuk analisis konseptual dan kajian kepustakaan dengan merujuk kepada karya-karya Hume, penulisan falsafah Barat dan sumber epistemologi Islam daripada ulama dan sarjana Muslim. Hasil kajian mendapati bahawa skeptisisme Hume terlalu bergantung kepada empirisisme sehingga mengehadkan ilmu kepada pengalaman deria semata-mata, sekali gus menolak dimensi metafizik dan wahyu sebagai sumber kebenaran. Sebaliknya, epistemologi Islam menawarkan pendekatan yang lebih seimbang melalui gabungan wahyu, akal dan pengalaman yang membolehkan manusia mencapai keyakinan ilmu secara lebih kukuh dan menyeluruh. Secara keseluruhannya, kajian ini menegaskan bahawa epistemologi Islam mempunyai asas yang lebih stabil dalam memahami hakikat ilmu dan realiti kehidupan dan mampu menjadi benteng terhadap pengaruh skeptisisme moden yang boleh menggugat kestabilan aqidah umat Islam.
References
Al-Attas, Syed Muhammad Naquib, Prolegomena to the Metaphysics of Islam (Kuala Lumpur: ISTAC, 1995)
Al-Ghazali, al-Munqidh min al-Dalal (Beirut: Dar al-Andalus, 1967)
Al-Ghazali, Mishkat al-Anwar (Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 1994)
al-Maturidi, Abu Mansur, Kitab al-Tawhid (Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 2001)
al-Razi, Fakhr al-Din, Mafatih al-Ghayb (Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-‘Arabi, 1999)
Al-Shahrastani, al-Milal wa al-Nihal (Beirut: Dar al-Ma‘rifah, 1993)
A.Harris, James, Hume: An Intellectual Biography (Cambridge: Cambridge University Press, 2015)
A.J. Ayer, Hume (Oxford: Oxford University Press, 1980)
Bauman, Zygmunt, Liquid Modernity (Cambridge: Polity Press, 2000)
Baudrillard, Jean, Simulacra and Simulation (Ann Arbor: University of Michigan Press, 1994), 79–83.
Beiser, Frederick, The Fate of Reason: German Philosophy from Kant to Fichte (Cambridge: Harvard University Press, 1987), 22–26.
Blackburn, Simon, Think: A Compelling Introduction to Philosophy (Oxford: Oxford University Press, 1999)
Copleston, Frederick, A History of Philosophy, Vol. 5: Modern Philosophy (New York: Image Books, 1994)
Descartes, René, Meditations on First Philosophy (Cambridge: Cambridge University Press, 1996)
Empiricus, Sextus, Outlines of Pyrrhonism (Cambridge: Harvard University Press, 1933)
Foucault, Michel, Power/Knowledge: Selected Interviews and Other Writings (New York: Pantheon Books, 1980)
H. Popkin, Richard, The History of Scepticism (Oxford: Oxford University Press, 2003)
Hans Reichenbach, The Rise of Scientific Philosophy (Berkeley: University of California Press, 1951)
Hume, David, A Treatise of Human Nature (Oxford: Clarendon Press, 1978)
Hume, David, An Enquiry Concerning Human Understanding (Oxford: Oxford University Press, 2007)
Ibn Sina, al-Isharat wa al-Tanbihat (Cairo: Dar al-Ma‘arif, 1985)
Iqbal, Muhammad, The Reconstruction of Religious Thought in Islam (Stanford: Stanford University Press, 2013)
Kant, Immanuel, Prolegomena to Any Future Metaphysics (Cambridge: Cambridge University Press, 2004)
Lyotard, Jean-François, The Postmodern Condition: A Report on Knowledge (Minneapolis: University of Minnesota Press, 1984)
Morris, William Edward, David Hume (Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2022), bahagian “Empiricism and Skepticism.”
Millican, Peter, Reading Hume on Human Understanding (Oxford: Oxford University Press, 2002)
Passmore, John, Hume’s Intentions (London: Duckworth, 1980), 74–78.
Popper, Karl, Conjectures and Refutations (London: Routledge, 2002)
Rescher, Nicholas, Skepticism: A Critical Reappraisal (Lanham: University Press of America, 1980)
Rorty, Richard, Philosophy and the Mirror of Nature (Princeton: Princeton University Press, 1979)
Russell, Bertrand, The Problems of Philosophy (Oxford: Oxford University Press, 2001)
S. Kuhn, Thomas, The Structure of Scientific Revolutions (Chicago: University of Chicago Press, 1996)
Sadra, Mulla, al-Hikmah al-Muta‘aliyah fi al-Asfar al-‘Aqliyyah al-Arba‘ah (Beirut: Dar Ihya’ al- Turath al-‘Arabi, 1981)
Stroud, Barry, Hume (London: Routledge, 1977)
Taylor, Charles, A Secular Age (Cambridge: Harvard University Press, 2007)
Williams, Michael, Problems of Knowledge: A Critical Introduction to Epistemology (Oxford: Oxford University Press, 2001)







